เวทีแลกเปลี่ยนองค์ความรู้อาชีพผู้สูงวัยในพื้นที่ที่เหมาะสมเพื่อพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวผู้สูงวัย

พบปะกลุ่มผู้สูงวัย ผู้นำ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่

ดำเนินการโดย : ดร.พิชิตร์ วรรณคำ และ น.สพ.มรกต วงศ์หน่อ

  1. หลักการและเหตุผล

    จากการดำเนินกิจกรรมสำรวจความต้องการในด้านองค์ความรู้และความต้องการองค์ความรู้ใหม่และกิจกรรมถ่ายทอดองค์ความรู้ที่เกี่ยวข้องกับภาคการเกษตร ตามความต้องการของชุมชนไปแล้วนั้น เมื่อเกษตรกรได้นำองค์ความรู้ดังกล่าวไปประยุกต์ใช้และปฏิบัติในการทำการเกษตรของตนเองและชุมชมสักระยะหนึ่ง ผลที่เกิดขึ้นจากการนำองค์ความรู้ที่เกษตรกรได้รับการถ่ายทอดไปปฏิบัติ ร่วมกับประยุกต์ใช้กับองค์ความรู้เดิมหรือภูมิปัญญาท้องถิ่นที่มีอยู่ ทำให้ผลที่ได้จากการปฏิบัติมีความหลากหลายแตกต่างกันออกไปตามแต่บริบทที่แตกต่างกันแต่ละพื้นที่ ทำให้เกิดองค์ความรู้ใหม่จากการประยุกต์หลายองค์ความรู้ร่วมกัน และจากความหลากหลายของทรัพยากรและปัจจัยการผลิตในแต่ละพื้นที่ที่มีความแตกต่างกัน สภาพพื้นฐานทางสังคม วิถีการดำรงชีวิตของผู้สูงวัยในแต่ละพื้นที่ เพื่อให้การส่งเสริมพัฒนาอาชีพเกษตรเพื่อเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำหรับผู้สูงวัยเกิดความหลากหลายและยั่งยืน

    การจัดเวทีแลกเปลี่ยนองค์ความรู้เกี่ยวกับอาชีพที่เหมาะสมกับผู้สูงวัยในแต่ละพื้นที่ จึงเป็นช่องทางในการระดมความคิด แลกเปลี่ยนแนวคิด เพื่อให้ได้แนวทางที่เหมาะสมในการนำไปปฏิบัติ จัดการพื้นที่ และกำหนดและวิเคราะห์อาชีพที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงวัย เพื่อในอนาคต สามารถใช้อาชีพดังกล่าวพัฒนาชุมชนให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรสำหรับผู้สูงวัยต่อไป

  2. วัตถุประสงค์
    • เพื่อจัดการกระบวนการ องค์ความรู้ และทรัพยากรต่าง ๆ ทางด้านการเกษตรของแต่ละพื้นที่ ในการพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร
    • เพื่อเกิดการสนทนาพูดคุยกันในเชิงสร้างสรรค์ของผู้สูงวัย ผู้นำ หรือกลุ่มอาชีพเกษตรอื่นๆ ในแต่ละพื้นที่ และนำข้อมูลดังกล่าวมาวิเคราะห์ศักยภาพของพื้นที่ เพื่อที่จะนำผลการวิเคราะห์ดังกล่าวมาช่วยในการพัฒนาชุมชนให้เป็นเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำหรับผู้สูงวัยต่อไป
  3. กลุ่มเป้าหมาย

    กลุ่มผู้สูงวัยและผู้นำชุมชน จำนวน 79 คน / อำเภอ

  4. ระยะเวลาการดำเนินงาน

    กุมภาพันธ์ 2561 – พฤษภาคม 2561

  5. วิธีการดำเนินงาน
    • ขั้นตอนการเตรียมงาน หัวหน้าโครงการพร้อมคณะร่วมประชุมปรึกษาและหาข้อสรุปเพื่อกำหนดวัตถุประสงค์ วางแผนการปฏิบัติงาน กำหนดขอบเขตการทำงาน รวมไปถึงการกำหนดบทบาทหน้าที่การทำงานของสมาชิกผู้ร่วมโครงการ
    • ขั้นตอนการปฏิบัติงาน หลังจากวางแผนในการลงพื้นที่ปฏิบัติงาน พร้อมจัดเตรียมอุปกรณ์ที่จำเป็นในการปฏิบัติงานเป็นที่เรียบร้อยแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือ การดำเนินงานตามแผนงานของโครงการให้บรรลุวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ โดยกิจกรรมย่อยที่
    • เป็นกิจกรรมที่เกี่ยวกับการจัดเวทีแลกเปลี่ยนองค์ความรู้อาชีพผู้สูงวัยในพื้นที่ที่เหมาะสมเพื่อพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวผู้สูงวัย ทั้ง 8 อำเภอของจังหวัดแพร่ ซึ่งคณะผู้จัดทำโครงการได้ลงพื้นที่เพื่อจัดเวทีแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ระหว่างกลุ่มผู้จัดทำโครงการ กลุ่มผู้สูงวัยและผู้นำชุมชน โดยคณะผู้จัดทำได้ดำเนินการเพียงพื้นที่ ต.สูงเม่น อ.สูงเม่น และพื้นที่ ต.บ้านถิ่น อ.เมือง จ.แพร่ เท่านั้นตามรายละเอียดดังนี้

รายละเอียดของกิจกรรมที่ 3

ปัจจุบันได้ดำเนินการแล้วครบทุก 8 พื้นที่

ครั้งที่ 1 เดินทางไปปฏิบัติงานในวันที่ 8-9 กุมภาพันธ์ 2561 ณ เทศบาลบ้านถิ่น ต.บ้านถิ่น อ.เมือง จ.แพร่อ.เมือง ต.บ้านถิ่น ได้ข้อต้องลงร่วมกันจากการจัดเสวนาของผู้นำท้องถิ่น และผู้สูงวัย ที่จะพัฒนาและส่งเสริมอาชีพผู้เป็นแหล่งท่องเที่ยวผู้สูงวัย ได้แก่ เกษตรเชิงท่องเชิง (ไก่ชน และสวนแก้วมังกร) วัฒนธรรมเกษตร (ขายของใช้โบราณด้านการเกษตร) โดยเฉพาะไก่ชนทางกลุ่มผู้เลี้ยงมีเป้าหมายทำการปรับปรุงพันธุ์ไก่ชนให้เป็นอัตลักษณ์ของบ้านถิ่น และวัดบ้านถิ่นในที่มีพระวิหารวัดที่สวยงาม พระธาตุเก้าหน่อที่ก่อสร้างคู่กับวิหารใหม่ที่ภายวาดภาพวิถีชีวิตของคนไทลื้อด้วยสีวาดลายไม้ที่สวยงาม และมีตัวอย่างบ้านไตลื้อ

กิจกรรมเสวนา
กิจกรรมเสวนา โดยมีคณะกรรมการผู้สูงวัยช่วยดำเนินกิจกรรม
 
วิหารวัดบ้านถิ่นใน
 
พระธาตุเก้าหน่อและวิหารใหม่ทำกำลังสร้าง ภายในวาดภาพวิถีชีวิตไทลื้อโดยภาพสีลายไม้ที่สวยงามมาก
กลุ่มทำแก้วมังกรอบแห้ง
ผลิตภัณฑ์หัตกรรมของบ้านถิ่น
ตลาดนัดขายของโบราณ

ครั้งที่ 2 เดินทางไปปฏิบัติงานในวันที่ 24-25 กุมภาพันธ์ 2561 ณ บ้านท่าล้อ ต. สูงเม่น อ.สูงเม่น จ.แพร่ได้ข้อต้องลงร่วมกันจากการจัดเสวนาของผู้นำท้องถิ่น และผู้สูงวัย ที่จะพัฒนาอาชีพผู้เป็นแหล่งท่องเที่ยวผู้สูงวัย ได้แก่ เกษตรเชิงท่องเชิง โดยเน้น ประชาสัมพันธ์ต้นละมุดร้อยปีที่มีรสชาติอร่อยและไร้สารเคมี และซุ้มไก่ชนต่างๆ ที่เลี้ยงกันในลักษณะกลุ่มวิสาหกิจชุมชน และซุ้มไก่ชนในบ้านท่าล้อมีหลายซุ้มที่มีชื่อเสียงในระดับประเทศ และภาคเหนือ

ซุ้มไก่ชนที่ขึ้นชื่อใน จ.แพร่

ครั้งที่ 3 เดินทางไปปฏิบัติงานในวันที่ 9-10 พฤษภาคม 2561 ณ อบต.บ้านหนุน ต.บ้านหนุน อ.สอง จ.แพร่ ได้ข้อต้องลงร่วมกันจากการจัดเสวนาของผู้นำท้องถิ่น และผู้สูงวัย ที่จะพัฒนาอาชีพผู้เป็นแหล่งท่องเที่ยวผู้สูงวัย ได้แก่ การทำสวนไม้ผลผสมผสาน การทำกระเทียมคุณภาพดี การทำแคบหมูอร่อยและการทำสวนฝรั่งอินทรีย์

กิจกรรมการเสวนา
กิจกรรมการเสวนา

ครั้งที่ 4 เดินทางไปปฏิบัติงานในวันที่ 11-12 พฤษภาคม 2561 ณ เทศบาลเวียงต้า ต.เวียงต้า อ.ลอง จ.แพร่ ได้ข้อต้องลงร่วมกันจากการจัดเสวนาของผู้นำท้องถิ่น และผู้สูงวัย ที่จะพัฒนาอาชีพผู้เป็นแหล่งท่องเที่ยวผู้สูงวัย ได้แก่ การใช้แหล่งท่องเที่ยวทางประวัติดึงดูดนักท่องเที่ยว (ถ้ำเสรีไทย วัดบ้านม่อนและวัดหัวฝาย (บ่อแร่เหล็กและ พระพุทธรูปที่แกะสลักจากไม้สักต้นใหญ่ที่ยืนต้นตาย) และแพะเปียง (เส้นทางปั่นจักรยานเพื่อสุขภาพของคนแพร่) เพื่อเชื่อมกับเชิงเกษตรในพื้นที่ได้แก่ การทำสวนมะขามฝักใหญ่ ผักสวนครัวและผักในป่า การแปรรูปเครื่องลางของขลังและเครื่องมือนวดเพื่อสุขภาพจากไม้

พระพุทธรูปที่แกะสลักจากไม้สักต้นใหญ่ที่ยืนต้นตาย

ครั้งที่ 5 วันที่ 13-14 มิถุนายน 2561 โรงเรียนผู้สูงวัย วัดวังหลวง ต.วังหลวง อ.หนองม่วงไข่ จ.แพร่ ได้ข้อต้องลงร่วมกันจากการจัดเสวนาของผู้นำท้องถิ่น และผู้สูงวัย ที่จะพัฒนาอาชีพผู้เป็นแหล่งท่องเที่ยวผู้สูงวัย ได้แก่ การใช้แหล่งท่องเที่ยวทางศิลปะและวัฒนธรรมได้แก่ งานฉลองพระธาตุที่วัดวังหลวงซึ่งงานกิจกรรมที่น่าใจอีกอย่างก็คือการนึ่งข้าวทิพย์ ถือว่าเป็นกิจกรรมที่ดีในชุมชน ผู้สูงวัยทุกคนมีความรู้อย่างละเอียดในขั้นตอนทำการนึ่งข้าวทิพย์ แต่สถานที่ท่องเที่ยวในชุมชนกลุ่มผู้สูงได้เสนอสถานที่ต่างๆ ในหมู่บ้านที่น่าสนใจได้แก่ ท่าควายน้อย เรือนคำแสนแกลกอรี่ โรงหล่อพระ แต่ละจุดอยู่สามารถเดินเยี่ยมชมในหมู่บ้านได้ ซึ่งจะอยู่ไม่ห่างกันมาก และในปัจจุบันชุมชนบ้านวังหลวงได้มีการจัดกลุ่มอาชีพใหม่ๆ ขึ้นมากมายโดยในตำบลได้มีการนโยบายให้แต่ละหมู่บ้านสร้างกลุ่มอาชีพที่ไม่ซ้ำกัน กลุ่มอาชีพที่มีความโดดเด่นได้แก่ กลุ่มทำแคบหมู กลุ่มทำน้ำพริก กลุ่มทำไส้กรอก กลุ่มทำสิ่งประดิษฐ์ต่างๆ เป็นต้น ซึ่งล้วนแต่น่าสนใจ นอกจากนั้นผู้สูงหลายท่านยังทำการปลูกผักปลอดสารกินเอง บางท่านก็ปลูกขายในตลาดชุมชนโดยเฉพาะผักพื้นบ้าน

กิจกรรมเสวนา
กลุ่มหัตกรรม ต.วังหลวง
กิจกรรมนึ่งข้าวทิพย์
 
 
คําแสนแกลลอรี่

ครั้งที่ 6 วันที่ 18-19 มิถุนายน 2561 ณ วัดแม่ทราย ต.แม่ทราย อ.ร้องกวาง จ.แพร่ ได้ข้อต้องลงร่วมกันจากการจัดเสวนาของผู้นำท้องถิ่น และผู้สูงวัย ที่จะพัฒนาอาชีพผู้เป็นแหล่งท่องเที่ยวผู้สูงวัย

จากการจัดเสวนาได้ข้อตกจากกิจกรรม ในส่วนของการพัฒนาอาชีพของผู้สูงวัย ได้แก่ การเลี้ยงไก่พื้นเมือง ซึ่งผู้สูงวัยหลายคนได้ทำเลี้ยงอยู่แล้วแต่การจัดการยังไม่ดีพอ รวมทั้งพันธุกรรมของไก่พื้นเมืองด้วย ดังนั้นทางผู้สูงและผู้นำ ซึ่งได้มีข้อตกลงโดยจะสร้างแหล่งพันธุกรรมไก่พื้นเมืองพันธุ์ดีเลี้ยงไว้ที่พื้นที่หลังวัดแม่ทราย เพื่อเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ พัฒนาสายพันธุ์ อนุรักษ์สายพันธุ์ และกระจายไก่พื้นเมืองสายพันธุ์ดีไปยังสมาชิกกลุ่มผู้วัย และมีการปลูกผักสวนครัว ผักพื้นบ้านเกือบทุกคน นอกจากนั้น ผู้สูงวัยหลายท่านยังเลี้ยงควาย ซึ่งในตำบลแม่ทรายมีประชากรควายจำนวนมาก ปัจจุบันมีอยู่ประมาณ 1,258 ตัว ซึ่งเป็นตำบลที่มีประชากรควายมากที่สุดในประเทศไทยก่อว่าได้ ดังนั้นผู้สูงวัยและผู้นำ หรือผู้ที่เข้าเสวนาจึงเล็งเห็นการเลี้ยงควายในตำบลเป็นจุดแข็งเรื่องการท่องเที่ยว ซึ่งคล้องกับการที่ตำบลแม่ทราย มีอ่างแม่หยวก ที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวราชการที่ 9 ได้ทรงมีพระราชดำริให้งานชลประทาน สร้างอ่างเก็บน้ำห้วยแม่หยวกเพื่อการเกษตรในตำบลแม่ทรายในปี พ.ศ. 2522 จึงทำให้ตำบลมีแม่ทรายมีผลผลิตการเกษตรที่อุดมสมบรูณ์ ไม่ว่าจะเป็นการเพาะปลูกและการเลี้ยงสัตว์ นอกจากนั้น ผู้สูงวัยหลายท่านยังสร้างปลูกข้าว ข้าวโพดและยาสูบ เป็นต้น

 
 
กิจกรรมเสวนา
สำรวจพื้นที่ ณ วัดแม่ทราย เพื่อสร้างโรงเรือนเลี้ยงไก่พื้นเมืองของผู้สูงวัย
อ่างแม่หยวก
การเลี้ยงควายใน ต.แม่ทราย
 
 
การปลูกยาสูบ

ครั้งที่ 7 วันที่ 7-8 กรกฎาคม 2561 บ้านไทรย้อย ม. 12 ต.ไทรย้อย อ.เด่นชัย จ.แพร่ ได้ข้อต้องลงร่วมกันจากการจัดเสวนาของผู้นำท้องถิ่น และผู้สูงวัย ที่จะพัฒนาอาชีพผู้เป็นแหล่งท่องเที่ยวผู้สูงวัย

จากการจัดเสวนาได้ข้อตกจากกิจกรรม ในส่วนของการพัฒนาอาชีพของผู้สูงวัย ได้แก่

  • ด้านการปลูกผักปลอดสาร ซึ่งการปลูกผักสวนครัว ผักพื้นบ้าน และผักตามกระแสนิยม ซึ่งกลุ่มผู้สูงวัยในพื้นที่มีคิดว่ามีความถนัด และมีความโดดเด่น นอกจากนั้นยังได้รับความรู้เพิ่มเติมจาการอบรมในโครงการ “การพัฒนาอาชีพเกษตรที่เหมาะสมของผู้สูงอายุเพื่อเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ” มาช่วยต่อยอด โดยทางทีมวิทยากรได้อบรมในส่วนของหัวข้อที่เกี่ยวกับปัจจัยการผลิตผักและการแปรรูป ได้แก่ เทคนิคการเพาะเมล็ด การขยายพันธุ์ การดูแลและการจัดการ การแปรรูป ทางกลุ่มผู้นำชุมชนกำลังวางแผนจะทำช่องทางการตลาดผักให้กลุ่มให้หลากหลายรูปแบบให้กระจายผลผลิตผักของชุมชน เพื่อพัฒนาเป็นอาชีพให้ได้
  • ด้านการเลี้ยงไก่ ตอนนี้ทุกครัวเรือนมีไก่ไข่ที่ได้รับจากโครงการของรัฐบาลที่ให้เลี้ยง มีข้อตกลงจะเพิ่มประมาณการผลิตโดยกลุ่มผู้สูงวัยจะซื้อแม่ไก่ไข่สาวเพิ่มอีก 300 ตัว และจะลดต้นทุนการผลิตโดยจะผลิตอาหารไก่ไข่เอง โดยชุมชนตกลงให้อาจารย์ของมหาวิทยาลัยแม่โจ้ - แพร่ เฉลิมพระเกียรติ เป็นพี่เลี้ยงให้หมู่บ้าน
  • ด้านการแปรรูปกอยที่ขึ้นชื่อและแวะชื้อเป็นของฝากได้ตลอด
กิจกรรมเสวนา
 
 
ปลูกผักปลอดสารของคุณตาคุณยาย บนดอยที่มีแต่หิน (ม่อนหินฟู)
การแปรรูปกอยในหมู่บ้าน
 
 
การเลี้ยงไก่ไข่อารมณ์ดีในหมู่บ้าน
 
 
ศูนย์เรียนรู้ด้านเกษตรของหมู่บ้าน

ครั้งที่ 8 วันที่ 14-15 กรกฎาคม 2561 บ้านสองแคว ต.ป่าสัก อ.วังชิ้น จ.แพร่ ได้ข้อต้องลงร่วมกันจากการจัดเสวนาของผู้นำท้องถิ่น และผู้สูงวัย ที่จะพัฒนาอาชีพผู้เป็นแหล่งท่องเที่ยวผู้สูงวัย

จากการจัดเสวนาได้ข้อตกจากกิจกรรม ในส่วนของการพัฒนาอาชีพของผู้สูงวัย ทางชุมชนได้มีการจัดการ การทำอาชีพการเกษตรโดยทำการเกษตรร่วมกับสิ่งแวดล้อม พื้นที่บ้านสองแควจะไม่มีการปลูกข้าวโพด ทำลายป่า จะทำการเกษตรแบบพอเพียง ในพื้นที่ที่ครอบครองของชาวบ้านทุกคนจะมีกิจกรรมการเกษตรที่หลากหลาย มีการปลูกข้าว ปลูกไม้ผล ปลูกต้นสัก หน่อไม้ ปลูกผักสวนครัว เลี้ยงสัตว์ ทุกอย่างที่ปลูกเน้นเพื่อบริโภคภายในครอบครัวและแลกเปลี่ยนในขุมชน

การเลี้ยงโคเนื้อพันธุ์ดีในระบบปล่อยป่า
 
 
การทำเกษตรผสมผสานโดยใส่ใจสิ่งแวดล้อม
 
 
ผลิตภัณฑ์ปลาส้มของกลุ่มแม่บ้านสองแคว

เสริมสร้างความรู้ด้านการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ การใช้ภูมิปัญญาเพื่อการดูแลรักษาแหล่งชุมชนเน้นสุขภาพผู้สูงอายุ แนะนำการรักษาความปลอดภัยในสถานที่ท่องเที่ยวชุมชน สภาพแวดล้อม สิ่งอานวยความสะดวก

ติดต่อเรา

มหาวิทยาลัยแม่โจ้-แพร่ เฉลิมพระเกียรติ
เลขที่ 17 หมู่ที่ 3 ต.แม่ทราย อ.ร้องกวาง จ.แพร่ 54140
โทร: 0 5464 8593-5
Fax: 0 5464 8374 , 0 5464 8596

จำนวนผู้เข้าชม

0

ผู้เยี่ยมชมวันนี้

0

ผู้เยี่ยมชมทั้งหมด