ตำบลพระหลวง อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่

กิจกรรมการส่งเสริมการสร้างภาคีเครือข่าย ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน
และการส่งเสริมปราชญ์ชาวบ้าน ครั้งที่ ๖

วันที่ ๕-๖ เมษายน ๒๕๖๑

ตำบลพระหลวง อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่

 

ส่วนที่ ๑ ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการระดมความคิดเห็นของตัวแทนผู้สูงอายุในชุมชน

จากการระดมความคิดเห็นของตัวแทนผู้สูงอายุในชุมชนพระหลวง ในการอบรมเชิงปฏิบัติการการส่งเสริมการสร้างภาคีเครือข่าย ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน และการส่งเสริมปราชญ์ชาวบ้าน ถึงสิ่งที่มีอยู่ในชุมชน และอาชีพต่างๆ ได้ข้อสรุปดังนี้

อาหารพื้นเมือง

  • ไส้อั่วสมุนไพร(หมู่ ๑)
  • จิ้นส้ม(หมู่ ๑/หมู่ ๔)
  • น้ำปู๋สมุนไพร (หมู่ ๑)
  • น้ำพริกตาแดง น้ำพริกแมงดา(หมู่ ๒)
  • น้ำพริกลาบ(หมู่ ๒/หมู่ ๕)
  • เมี่ยงส้ม-เมี่ยงหวาน(หมู่ ๒)
  • แคบหมู(หมู่ ๓)
  • น้ำพริกหนุ่ม(หมู่ ๓)
  • หมูแดดเดียว/หมูฝอย/หมูกระจก(หมู่ ๓) แ
  • แหนมซี่โครงหมู(หมู่ ๔)
  • ส้าใบม่วง (หมู่ ๕)
  • ปลาจ่อม(หมู่ ๕)
  • น้ำปู๋ใส่เกลือและตะไคร้(หมู่ ๕)

 

อาชีพ

  • จักสาน-กระติ๊บข้าว(แม่มี,แม่เรือน หมู่๑/ นางยุทธ สำลีและกลุ่มวิสาหกิจชุมชน หมู่ ๒)
  • โรงงานเฟอร์นิเจอร์ไม้สัก/ทำสี(แม่ศรีไพร ขันฟู หมู่๑/ อบต.ดำรง หมู่๓/เจริญ หมู่๕)
  • แกะสลัก (แม่กัลยา, แม่อารี หมู่๓/ พ่อเสริฐ หมู่๔)
  • ดอกไม้จัน (กลุ่มผู้สูงอายุตำบลพระหลวง)
  • รำกลองยาว บาร์สโลป (กลุ่มพ่อมั่ว หมู่๓)
  • ปลูกดอกอัญชัญ ใบเตย (แม่นาค หมู่๓)
  • ย้อมผ้า (แม่ศรีรัตน์ หมู่๔)
  • เย็บผ้าหม้อห้อม (กฤษณา หมู่๔)
  • สานแห สานจ่ำ (พ่อทอง หมู่๔)
  • ธูปสมุนไพรไล่ยุง (พ่อดิเรก หมู่๔)
  • ทอผ้า ซิ่นแหล้ (แม่ศรีชัด แม่นวล แม่สนทนา หมู่๕)
  • ผักปลอดสารพิษ (ทำทุกครัวเรือน)

 

สถานที่ท่องเที่ยว

  • พระธาตุเนิ้ง
  • บ้านแปดเหลี่ยมโบราณ
  • โรงงานเฟอร์นิเจอร์จิ๋ว
  • เหมืองน้ำนอง (ช่วงกลางพรรษา)

 

ประวัติศาสตร์และความเชื่อ

เมื่อปี พ.ศ. ๒๓๓๐ ได้มีชนกลุ่มไทลื้อ ชาวเชียงแสน จังหวัดเชียงราย พากันอพยพมาทางเชียงรายลงมาทางใต้ถึงบ้านสูงเม่น จังหวัดแพร่ โดยมีภิกษุสามเณร และชาวบ้านจำนวน ๓ หมู่บ้าน มาสร้างบ้านเรือนเป็นหมู่บ้านขึ้น และช่วยกันบูรณปฏิสังขรณ์วัดร้าง ตลอดจนพระประธานองค์ใหญ่ในวิหาร และได้ให้ชื่อวัดนี้ว่าวัดพระหลวง และตั้งชื่อหมู่บ้านนี้ว่าบ้านพระหลวง

คนในชุมชนพระหลวงส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ แต่ยังมีความเชื่อหลายอย่างที่ยังคงยึดถือมาจนปัจจุบัน เช่น พิธีสืบชะตา พิธีบายศรีสู่ขวัญ พิธีบูชาเทียน พิธีตัดสายสัมพันธ์คนเป็น คนตาย เป็นต้น

ภาษาพูดของคนพระหลวงจะเหมือนกับไทลื้อ เชียงแสน สำเนียงการพูดจะมีการเอื้อนที่แตกต่างจากชุมชนอื่น ยากที่จะเลียนแบบ ซึ่งในปัจจุบันได้เลือนหายไปบ้างแล้ว

 

แหล่งท่องเที่ยวและกิจกรรมที่สามารถนำไปบูรณาการการท่องเที่ยวในตำบลพระหลวง

  1. วัดพระหลวง เป็นวัดที่สำคัญและเก่าแก่วัดหนึ่งของอำเภอสูงเม่น โดยภายในวัดมีพระธาตุเนิ้ง(เอียง) หอไตร บ้านเก่า หอระฆัง พิพิธภัณฑ์ของโบราณ และบ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งเข้าพิธีเสกน้ำพระพุทธมนต์ เพื่อทูลเกล้าฯถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่๙ ในพระราชพิธีเสด็จออกมหาสมาคมรับการถวายพระพรชัยมงคล เนื่องในโอกาสมงคล เฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา พ.ศ. ๒๕๕๐ และเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ พ.ศ. ๒๕๕๔
  2. บ้านโบราณแปดเหลี่ยม
  3. การผลิตและการทำสีเฟอร์นิเจอร์
  4. การผลิตเฟอร์นิเจอร์จิ๋ว
  5. กิจกรรมการเรียนรู้ด้านสมุนไพรจากปราชญ์ในชุมชน
  6. โฮมสเตย์นวดแผนไทย
  7. วัดแก้วมงคล
  8. ตลาดสดพระหลวง
  9. กิจกรรมจักสานกระติ๊บข้าว ตะกร้า
  10. กิจกรรมการทำอาหารพื้นบ้าน แคบหมู แหนม น้ำพริกอ่อง

ภาพรวมเส้นทางการท่องเที่ยว ตำบลพระหลวง

 

ส่วนที่ ๒ ส่งเสริมปราชญ์ชาวบ้าน

ในระหว่างการอบรมเชิงปฏิบัติการได้รวบรวมรายชื่อปราชญ์ชาวบ้านในชุมชนพระหลวง และได้สัมภาษณ์ปราชญ์ชาวบ้านเพื่อรวบรวมข้อมูลความเชี่ยวชาญในภูมิปัญญาท้องถิ่นแต่ละด้าน ซึ่งสรุปได้ดังนี้

ชื่อ-สกุล รายละเอียดด้านภูมิปัญญา ที่อยู่ หมายเหตุ
นายแน่น รสปิตุพงศ์ ด้านสมุนไพรและการแพทย์พื้นบ้าน ๑๔๐ หมู่ ๒
  1. รักษาโรคทั้งคนและสัตว์เลี้ยงด้วยสมุนไพร
  2. ยาสมุนไพรบำรุงธาตุ แก้ลม แก้เหน็บชา ยาบำรุงเลือด แก้พิษ แก้โรคริดสีดวง อัมพฤกษ์อัมพาต
  3. หมอแผนโบราณเป่าคาถาอาคมรักษาโรคภัยไข้เจ็บและมีความเชี่ยวชาญด้านพิธีกรรมทางศาสนา และพิธีกรรมความเชื่อ
นายทองดี อินทะเสน
  1. ด้านสมุนไพรและการแพทย์พื้นบ้าน
  2. อักษรไทยเหนือและพิธีกรรมทางวัฒนธรรมความเชื่อ
๑๐๑ หมู่ ๕
  1. รักษาโรคด้วยสมุนไพร การแพทย์พื้นบ้าน หมอพิธีกรรม ท้าวทั้งสี่ ซ้อนขวัญ ไสยศาสตร์
  2. ปลูกสมุนไพรเองที่บ้าน
  3. สืบทอดตำราใยลานเขียนด้วยอักษรล้านนาจากบรรพบุรุษมาเป็นร้อยๆปี
  4. รักษามะเร็ง เก๊าต์ เหน็บชา แก้ไอ แก้ปัสสวะติดขัด
นายดิเรก ดอกแก้ว ด้านสมุนไพรและการแพทย์พื้นบ้าน ๑๒๑ หมู่ ๔
  1. รักษาอัมพฤกษ์อัมพาต ปวดเอว ปวดหลัง ริดสีดวง
  2. ยาสมุนไพรไล่ยุง
นายฉัตร ปลงใจ ด้านสมุนไพรและการแพทย์พื้นบ้าน ๑๙๑ หมู่ ๓
  1. ตำรายาสมุนไพร ปรุงยาสมุนไพร เป็นหมอแผนโบราณ เป่าคาถาอาคมรักษาโรคภัยไข้เจ็บ
นายชาญ สำลี ด้านวัฒนธรรมและหัตถกรรมจักสาน ๑๔๘ หมู่ ๒
  1. ประธานสภาวัฒนธรรม ตำบลพระหลวง
  2. จดทะเบียนกลุ่มวิสาหกิจชุมชนจักสาน
นายกำธร ใบโพธิ์ ด้านหัตถกรรมงานแแกะสลัก ๑๑๓ หมู่ ๔
  1. สืบทอดการแกะสลักมาจากบรรพบุรุษ
  2. แกะสลักลายเสาบ้าน กรอบรูป พระพุทธรูป
นางหน่วน แม่นยำ ด้านหัตถกรรมทอผ้า ๑๙๕ หมู่ ๓
  1. ผู้นำกลุ่มแม่บ้านทอผ้า ตำบลพระหลวง
  2. คิดค้นลายผ้าของตนเอง
นางสมจิตร ฝักฝ่าย ด้านหัตถกรรมทอผ้า ๒/๑ หมู่ ๕  
นายบรรเลง ภิญโญ ด้านวัฒนธรรม ประเพณี ๑๕/๒ หมู่ ๓
  1. ผู้สื่อสารด้านวัฒนธรรม ประเพณี วิถีชีวิต ความเชื่อ
นายณรงค์ มะลิ ด้านพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนา พิธีกรรมทางวัฒนธรรมความเชื่อ อักษรไทยเหนือ ๘๔/๑ หมู่ ๔
  1. เป็นผู้นำในการประกอบพิธีต่างๆ ในงานมงคลและอวมงคล
นางไสว กุณี ด้านพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนา และพิธีกรรมทางวัฒนธรรมความเชื่อ ๑๕/๑ หมู่ ๑  
นายพรหมา แสนสุภา
  1. ด้านงานศิลปะ (แกะสลักลวดลายไม้)
  2. พิธีกรรมทางพระพุทธศาสนา
๑๒๙/๔ หมู่ ๔  
นายจำนงค์ แม่นยำ ด้านศิลปวัฒนธรรม ๑๙๔/๑ หมู่ ๓
  1. ประธานโครงการวัฒนธรรมสายใยชุมชนพระหลวง
  2. ประธานพิพิธภัณฑ์วัดพระหลวง
  3. องประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอสูงแม่น

 

ปฏิทินตาราง ๑๒ เดือนของตำบลพระหลวง
มกราคม ตานข้าวใหม่ ข้าวล้นบาตร (๑๕ ค่ำ เดือน ๔ เหนือ)
กุมภาพันธ์ ไม่มี
มีนาคม งานไหว้พระธาตุเนิ้ง (วันขึ้น ๖-๘ ค่ำ เดือน ๖)
เมษายน ประเพณีวันสงกรานต์ ส่งเคราะห์บ้าน/วัด ขนทรายเข้าวัด สรงน้ำพระ รดน้ำดำหัวผู้สูงอายุ
พฤษภาคม ไม่มี
มิถุนายน ไม่มี
กรกฏาคม ไม่มี
สิงหาคม ไม่มี
กันยายน ไม่มี
ตุลาคม ไม่มี
พฤศจิกายน ไม่มี
ธันวาคม ไม่มี

 

ส่วนที่ ๓  การสร้างเครือข่ายการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพผู้สูงอายุ

สร้างครือข่ายการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพผู้สูงอายุโดยเชื่อมโยงแหล่งท่องเที่ยวและกิจกรรมการท่องเที่ยวในตำบลพระหลวงเพื่อให้เกิดการประสานงานด้านต่างๆ เมื่อมีนักท่องเที่ยวเข้ามาภายในตำบลพระหลวง

ตัวอย่าง เส้นทางท่องเที่ยว ๒ วัน ๑ คืน

วัน-เวลา กิจกรรมการท่องเที่ยว สถานที่ ปราชญ์ ผู้รับผิดชอบกิจกรรม
วันแรก
ช่วงเช้า
  1. ไหว้พระธาตุเนิ้ง
  2. เยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์วัดพระหลวง และ โบราณสถานภายในวัดพระหลวง อาทิเช่น บ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ หอระฆัง หอไตรเป็นที่เก็บรักษาคัมภีร์ใบลาน บ้านโบราณแปดเหลี่ยม
วัดพระหลวง นายจำนงค์ แม่นยำ
นายบรรเลง ภิญโญ
 
  1. ไหว้พระวัดแก้วมงคล
วัดแก้วมงคล
  1. เยี่ยมชมโรงงานเฟอร์นิเจอร์จิ๋ว ชมการสาธิตการแปรรูปไม้ การแกะสลัก
นายพรหมา แสนสุภา นายกำธร ใบโพธิ์  
รับประทานอาหารกลางวัน (ขนมจีน-ส้มตำ) บ้านผู้ใหญ่บ้านหมู่ ๕   กลุ่มแม่บ้านหมู่ ๕
ช่วงบ่าย
  1. เยี่ยมชมศูนย์เรียนรู้ด้านสมุนไพร/กิจกรรมนวดแผนไทย/กิจกรรมกินอาหารเป็นยา
ศูนย์เรียนรู้แพทย์แผนไทย นายแน่น รสปิตุพงศ์
นายทองดี อินทะเสน
นายดิเรก ดอกแก้ว
กลุ่ม อสม บ้านพระหลวง
  1. แอ่วกาด
ตลาดสดพระหลวง   เจ้าของบ้านโฮมสเตย์
  1. สอนทำอาหารพื้นเมือง
บ้านโฮมสเตย์   เจ้าของบ้านโฮมสเตย์
  1. รับประทานอาหารเย็นพร้อมชมการแสดง
โรงเรียนวัดพระหลวง นายบรรเลง ภิญโญ แกนนำกิจกรรมบาร์สโลป/กลองยาว
วันที่สอง
ช่วงเช้า
  1. ชมการสาธิตและเรียนรู้การทำหัตถกรรมจักสาน
กลุ่มหัตถกรรมจักสาน หมู่ ๒ นายชาญ สำลี กลุ่มหัตถกรรมจักสาน หมู่ ๒
  1. ดูงานอาชีพการทำแคบหมู น้ำพริกอ่อง แหนม พร้อมทั้งเลือกซื้อของฝาก
กลุ่มแม่บ้านหมู่ ๕   กลุ่มแม่บ้านหมู่ ๕
  1. ดูงานเกษตรผสมผสาน
ชุมชนพระหลวง    
  1. กิจกรรมพิธีบายศรีสู่ขวัญ กุ้มเกิดเข้าผ้าผืนหลวง
วัดพระหลวง นายจำนงค์ แม่นยำ
นายบรรเลง ภิญโญ
 



ภาคผนวก

ลงทะเบียน

 

กล่าวแนะนำโครงการและให้ความรู้เกี่ยวกับการสร้างเครือข่าย

 

ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการระดมความคิดเกี่ยวกับการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพผู้สูงอายุ

 

การสร้างภาคีเครือข่ายด้านการท่องเที่ยวกับ ททท.

 

ส่งเสริมการสร้างภาคีเครือข่ายการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพผู้สูงอายุในชุมชน

 

กิจกรรมส่งเสริมการมีส่วนร่วม

 

สัมภาษณ์และเก็บข้อมูลปราชญ์ชาวบ้าน

 

อภิปราย สรุปผล และตอบข้อซักถาม

 

อภิปราย สรุปผล และตอบข้อซักถาม

เสริมสร้างความรู้ด้านการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ การใช้ภูมิปัญญาเพื่อการดูแลรักษาแหล่งชุมชนเน้นสุขภาพผู้สูงอายุ แนะนำการรักษาความปลอดภัยในสถานที่ท่องเที่ยวชุมชน สภาพแวดล้อม สิ่งอานวยความสะดวก

ติดต่อเรา

มหาวิทยาลัยแม่โจ้-แพร่ เฉลิมพระเกียรติ
เลขที่ 17 หมู่ที่ 3 ต.แม่ทราย อ.ร้องกวาง จ.แพร่ 54140
โทร: 0 5464 8593-5
Fax: 0 5464 8374 , 0 5464 8596

จำนวนผู้เข้าชม

0

ผู้เยี่ยมชมวันนี้

0

ผู้เยี่ยมชมทั้งหมด